Trẻ sơ sinh bị ho: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý tại nhà

Việc trẻ sơ sinh bị ho đôi khi khiến cha mẹ lo lắng. Tuy nhiên, ho ở trẻ sơ sinh thường là một phản xạ sinh lý bình thường, giúp làm sạch đường thở hoặc tống xuất các tác nhân gây kích ứng. Dù vậy, không phải lúc nào ho cũng là vô hại, đôi khi đó là dấu hiệu cảnh báo sớm của một số bệnh lý nguy hiểm.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị ho

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ sơ sinh bị ho, từ những nguyên nhân thông thường đến các bệnh lý phức tạp hơn. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ có biện pháp xử lý phù hợp và kịp thời.

Các nguyên nhân phổ biến

• Cảm lạnh thông thường: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ho ở trẻ sơ sinh. Khi bị cảm lạnh, trẻ có thể ho khan hoặc ho có đờm do virus tấn công đường hô hấp trên.
• Dị ứng: Môi trường sống có nhiều bụi, phấn hoa, lông thú cưng hoặc khói thuốc lá có thể gây kích ứng đường thở của trẻ, dẫn đến ho.
• Trào ngược dạ dày thực quản: Dịch vị dạ dày trào ngược lên thực quản có thể kích thích cổ họng, gây ra cơn ho, đặc biệt là sau khi bú hoặc khi nằm.
• Môi trường sống: Không khí khô, đặc biệt là khi sử dụng điều hòa trong phòng kín, có thể làm khô niêm mạc mũi họng, gây ho khan cho trẻ. Trẻ sơ sinh bị ho có nên bật điều hoà cần cân nhắc và điều chỉnh nhiệt độ phù hợp.

Các nguyên nhân bệnh lý cần lưu ý

• Viêm tiểu phế quản: Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, gây viêm các đường dẫn khí nhỏ trong phổi, dẫn đến ho, khò khè và khó thở.
• Viêm phổi: Tình trạng nhiễm trùng ở phổi có thể gây ho dai dẳng, sốt cao, thở nhanh và có thể có đờm lẫn máu.
• Bệnh ho gà: Một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do vi khuẩn gây ra, đặc trưng bởi những cơn ho dữ dội, liên tục, kèm tiếng rít khi hít vào.
• Dị vật đường thở: Nếu trẻ hít phải dị vật nhỏ (thức ăn, đồ chơi), trẻ sẽ có biểu hiện ho sặc sụa, tím tái, khó thở cần cấp cứu ngay lập tức.
• Trẻ sơ sinh bị covid: Mặc dù ít gặp hơn ở trẻ sơ sinh, nhưng Covid-19 vẫn có thể gây triệu chứng ho và các vấn đề hô hấp khác.

Trong trường hợp trẻ sơ sinh bị ho gà, việc can thiệp y tế là vô cùng cần thiết.

Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh đi khám bác sĩ?

Mặc dù ho là triệu chứng phổ biến, nhưng có những dấu hiệu cảnh báo cha mẹ cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ ngay lập tức:

• Ho kéo dài hơn 2-3 tuần.
• Ho kèm theo sốt cao (trên 38.5 độ C). Trẻ sơ sinh sốt 38 độ có sao không cần theo dõi sát sao.
• Trẻ thở nhanh, khó thở, thở khò khè, co lõm ngực.
• Ho có đờm đặc, màu xanh, vàng hoặc có lẫn máu.
• Trẻ bỏ bú, lừ đừ, mệt mỏi, có dấu hiệu mất nước.
• Trẻ ho kèm nôn trói hoặc khóc thét liên tục.
• Trẻ sơ sinh bị ho khàn tiếng kéo dài, có dấu hiệu khản giọng.

Nếu trẻ có các triệu chứng trên, cha mẹ không nên chủ quan mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Cách xử lý khi trẻ sơ sinh bị ho tại nhà

Khi trẻ có dấu hiệu ho nhẹ, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp sau để giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn:

• Vệ sinh mũi sạch sẽ: Sử dụng nước muối sinh lý để nhỏ mũi cho trẻ, giúp làm loãng đờm và làm sạch đường thở.
• Giữ ấm cho trẻ: Tránh để trẻ tiếp xúc với gió lạnh, đặc biệt là khi ngủ.
• Đảm bảo độ ẩm không khí: Sử dụng máy tạo độ ẩm hoặc đặt một chậu nước trong phòng, đặc biệt là khi sử dụng điều hòa.
• Cho trẻ bú đủ: Đảm bảo trẻ được cung cấp đủ sữa mẹ hoặc sữa công thức để tránh mất nước.
• Vỗ rung long đờm: Nếu trẻ có đờm, cha mẹ có thể thực hiện vỗ rung nhẹ nhàng ở vùng lưng để giúp long đờm.
• Các biện pháp dân gian: Một số phương pháp dân gian như dùng lá hẹ chưng đường phèn, mật ong (với trẻ trên 1 tuổi) hoặc dầu tràm có thể hỗ trợ giảm ho. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh bị ho uống lá hẹ được không cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Chế độ ăn uống của mẹ: Nếu mẹ cho con bú, cần chú ý đến chế độ ăn uống của mình. Trẻ sơ sinh bị ho mẹ nên ăn gì để không ảnh hưởng đến con? Nên tránh các thực phẩm có thể gây dị ứng hoặc làm bé khó chịu.

Lưu ý quan trọng: Không tự ý cho trẻ sơ sinh uống thuốc ho hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc này có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm cho trẻ.

Phòng ngừa tình trạng trẻ sơ sinh bị ho

Để giảm thiểu nguy cơ trẻ sơ sinh bị ho, cha mẹ nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:

• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người bị bệnh đường hô hấp.
• Giữ gìn vệ sinh môi trường sống, thường xuyên lau chùi nhà cửa, đồ dùng của bé.
• Tránh khói thuốc lá, khói bụi, hóa chất độc hại trong môi trường sống của trẻ.
• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, tiêm phòng đầy đủ cho trẻ theo lịch.
• Theo dõi và điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm phòng ở hợp lý, tránh tình trạng trẻ sơ sinh bị ho có nên bật điều hoà hay không bằng cách kiểm soát nhiệt độ phòng.

Việc hiểu rõ về tình trạng trẻ sơ sinh bị ho và có cách xử lý phù hợp sẽ giúp cha mẹ chăm sóc bé tốt hơn, đảm bảo sự phát triển khỏe mạnh.